voor de akkerbouw van morgen

Programma en onderwerpen

Het programma Onderzoek en Innovatie biedt de sector de mogelijkheid om het kennis- en innovatieniveau op onafhankelijke en goed onderbouwde wijze op peil te houden of te verbeteren. Het gaat hierbij om kennisontwikkeling, kennisverspreiding en innovaties op keten- en gewasoverschrijdende onderzoeksonderwerpen, zoals bodem, gewas, water, kringlopen, energie, lucht en data. Dergelijke onderwerpen hebben veelal een complexe achtergrond en zijn als gevolg daarvan kostbaar en niet door een individuele akkerbouwer te financieren.

Onderzoeksonderwerpen

Het doel om de bodemvruchtbaarheid en kwaliteit van de bodem in stand te houden of te verbeteren, de belasting naar het milieu te minimaliseren en de kwaliteit en het rendement van de akkerbouw te verhogen is een samenspel van elementen, handelingen en maatregelen tussen en binnen de volgende genoemde onderzoeksonderwerpen:
 

Een vitale bodem is een weerbare duurzame bodem: goed doorwortelbaar met waterbufferend vermogen en een actief bodemleven, dat onder andere door een juiste keuze in vruchtwisseling geen schadedrempels overschrijdt. Een vitale bodem heeft voor het doelgewas de juiste voedingsstoffen op de juiste plaats, op het juiste moment, in de juiste vorm en in de juiste hoeveelheid beschikbaar. Vanuit dit onderzoeksonderwerp wordt gewerkt aan onder andere de volgende doelen:

- inzicht in en sturen op (streefwaarden) relevante bodemparameters;

- sturen op het gebruik van bodembiodiversiteit;

- ontwikkelen van nieuwe bijmestsystemen;

- verbeteren van bodemfysische eigenschappen;

- creëren van inzicht in relevante schadedrempels;

- verbeteren en actualiseren van (nieuwe) bemestingsadviezen;

- vergroten van het bufferend vermogen van de bodem;

- verbeteren van handelingen in bouwplanverband;

- ontwikkeling naar verbeterde mechanisatie;

- verbetering van nutriëntenefficiëntie;

- doelgericht beheersen/bestrijden van bodempathogenen;

- bijdragen aan de verbetering van ecosysteemdiensten;

- inzicht in en gebruik van naleverend vermogen van de bodem;

- ontwikkeling naar verbeterde vruchtwisseling / bouwplan.

Vitaal gewas

Hoogproductieve akkerbouw met minimale milieubelasting en maximale toegevoegde waarde is enkel mogelijk in een robuust systeem met een weerbaar gewas. In een open ecosysteem blijft het doelgewas echter kwetsbaar. Zeker in het beginstadium van de teelt kan wind, droogte, (overmatige) neerslag, concurrentie (met onkruiden), (bodemgebonden) ziekten en plagen de teelt gemakkelijk schaden. (Zaad)coating, duurzame of groene plantversterkers, groene gewasbeschermingsmiddelen, beslissingsondersteunende systemen of detectiemethoden kunnen direct bijdragen aan een vitaal gewas (en een geslaagde teelt). Het doel van dit onderzoeksonderwerp is het inrichten van een robuust en weerbaar systeem, waarin zonder extra handelingen een optimale teelt wordt verkregen. Vanuit dit onderzoeksonderwerp wordt onder andere aan de volgende doelen gewerkt:

- inzicht in en sturen op relevante schadedrempels;- beheersen van ziekten en plagen in bouwplanverband;

- verbeterde methoden en technieken voor duurzame onkruidbeheersing en -bestrijding;

- gebruiken van duurzame of groene plantversterkers;

- sturen op duurzamer gebruik van GBM en/of groene gewasbeschermingsmiddelen;

- ontwikkelen van early warning systems/beslissingsondersteunende systemen;

- verbeteren van detectie- en monitoringstechnieken;

- reduceren van milieubelasting.

Biobased, Kringlopen en Energie

Een akkerbouwer produceert voedsel én grondstoffen voor onder andere de biobased economy: de sector staat aan het begin van vele ketens. Het doorrekenen van de effecten van aan- en afvoer van gewas(resten) is essentieel voor de continuering van bodemvruchtbaarheid. Met andere woorden: wat betekent de (structurele) afvoer van gewasresten in termen van bodemkwaliteit/bodemvruchtbaarheid op de lange termijn. De sector wil graag met vitale gewassen een bijdrage leveren aan biobased kansen, maar dit mag niet ten koste gaan van de vitale bodem. Tevens wil BO Akkerbouw kringlopen beter sluiten: ze streeft -daar waar dat kan- naar evenwicht en wenst voor de akkerbouw nuttige (mineralen)stromen terug te brengen in de bodem. Vanuit dit onderzoeksonderwerp wordt onder andere aan de volgende doelen gewerkt:

- doorrekenen van effecten van aan- en afvoer van gewassen;

- doorrekenen van footprints;

- verbeteren van nutriëntenefficiëntie;

- optimale verwaarding van biomassastromen;

- verder sluiten van kringlopen;

- gebruik en productie van hernieuwbare energie;

- verwaarden van mest- en overige mineralenstromen;

- reduceren van milieubelasting;

- reduceren van gebruik van fossiele energie.

Management, Economie en Data

Ontwikkelingen op het gebied van precisielandbouw, detectietechnieken, de mogelijkheden met betrekking tot het gebruik van big data, en de toename in het gebruik van drones laten zien dat de Nederlandse akkerbouw in beweging is. De akkerbouw kan zich profileren als hightech sector. Daarbij is de inzet van ICT onmisbaar. De sector wil vanuit een onafhankelijk programma kennis ontwikkelen naar de integratie van nieuwe ICT-toepassingen. Vanuit dit onderzoeksonderwerp wordt onder andere aan de volgende doelen gewerkt:

- verbeteren en verduurzamen van bedrijfssystemen;

- economisch doorrekenen van diverse maatregelen;

- verbeteren van diverse technieken (oogst, bemesting, etc.);

- verbeteren van systemen van precisielandbouw;

- ontwikkelingen naar optimale bewaring van geteelde gewassen;

- bevorderen van uitwisselbaarheid van informatie in de keten;

- verbeteren en ontwikkelen van betere sensoren;

- interpreteren en gebruiken van big data;

- doorrekenen van bouwplannen.

In 2015/2016 zijn er bij BO Akkerbouw 139 wensen voor Onderzoek en Innovatie ingediend. Deze wensen zijn door meer dan 100 akkerbouwers beoordeeld en gerangschikt. Vervolgens zijn de wensen afgestemd en getrechterd tot meer dan 20 focusonderwerpen. Deze focusonderwerpen zijn ‘gewasoverschrijdend’ en passen binnen de kaders van het programma Onderzoek en Innovatie.